Zasilanie awaryjne domu: magazyn energii czy agregat

Czy magazyn energii działa, gdy nie ma prądu

Działa, jeśli instalacja ma zasilanie awaryjne. O tym, czy dom będzie miał prąd przy awarii, decyduje sposób połączenia instalacji: falownik z trybem pracy wyspowej i przełącznik, który odcina dom od sieci.

Przełączenie na zasilanie z magazynu odbywa się samo, bez udziału domowników, a po powrocie sieci dom wraca na zasilanie z sieci i magazyn znów ładuje się z paneli.

Dlaczego panele nie dają prądu przy awarii sieci

Falownik sieciowy pracuje równolegle z siecią i stale mierzy jej napięcie i częstotliwość. Gdy sieć znika, musi się odłączyć, bo inaczej podawałby napięcie na linię, którą operator uznał za wyłączoną i przy której mogą pracować monterzy. To zabezpieczenie przed tak zwaną pracą wyspową; procedurę jego badania opisuje norma PN-EN 62116. Dlatego sama fotowoltaika, nawet duża i w pełnym słońcu, nie zasili domu w czasie awarii.

Falownik hybrydowy z funkcją zasilania awaryjnego robi to w innej kolejności: najpierw odłącza dom od sieci, a dopiero potem zasila go z magazynu i paneli. Dom pracuje wtedy jako osobna wyspa, odcięta od linii operatora.

Awarii nie należy mylić z wyłączeniami falownika w słoneczne dni. Falownik musi się wyłączyć także wtedy, gdy napięcie w sieci przekroczy 253 V, co zdarza się na końcu długich linii. Magazyn, który w południe przyjmuje nadwyżkę zamiast oddawać ją do sieci, może zmniejszyć liczbę takich wyłączeń.

Na ile wystarczy magazyn energii 10 kWh

Czas pracy to energia dostępna w magazynie podzielona przez średni pobór domu. Pełny magazyn 10 kWh przy średnim poborze 0,3 kW wystarczy na ok. 33 godziny, przy 0,5 kW na ok. 20 godzin, a przy 1 kW na ok. 10 godzin. Przy doborze liczymy na pojemności użytecznej z karty katalogowej i z zapasem na pracę falownika.

Pojemność i moc to dwie różne rzeczy, choć w ogłoszeniach i wyszukiwarkach często się je myli („magazyn 10 kW”). kWh mówi, jak długo magazyn zasili dom, a kW, ile urządzeń może pracować jednocześnie. Czajnik o mocy 2 kW pracujący 3 minuty zużywa 0,1 kWh: dużo mocy, mało energii. Lodówka pobiera niewiele mocy, ale przez całą dobę.

Magazyn przez większą część roku pracuje: w dzień ładuje się z paneli, a wieczorem oddaje energię domowi. Dlatego w aplikacji ustawia się rezerwę, czyli poziom naładowania, poniżej którego magazyn nie rozładowuje się na co dzień. Przy rezerwie 40% w magazynie 10 kWh na awarię zostają 4 kWh, czyli ok. 13 godzin dla domu z przykładu, a w dzień panele dokładają kolejne kilowatogodziny. Na zimę rezerwę można podnieść.

Co magazyn uciągnie naraz: moc wyjścia awaryjnego

Każdy falownik ma największą moc, jaką może oddać w trybie awaryjnym, i to ona decyduje, ile urządzeń pracuje jednocześnie. Dlatego dobieramy ją do domu tak samo starannie jak pojemność:

• Urządzenia grzejne (czajnik, piekarnik, płyta, grzałka w bojlerze) mają dużą moc, więc liczymy, które z nich mogą pracować razem.
• Silniki (pompa w studni, sprężarka lodówki) przy rozruchu pobierają chwilowo więcej mocy niż w czasie pracy. Moc wyjścia awaryjnego ma zapas na taki rozruch.
• Instalacja trójfazowa: falownik z wyjściem awaryjnym na trzech fazach zasila także urządzenia trójfazowe, np. część pomp ciepła.

Pompa ciepła przy mrozie potrzebuje dużo energii. Czy ma działać przy awarii, ustalamy na początku doboru, bo od tej decyzji zależą i moc falownika, i pojemność magazynu.

Zasilanie awaryjne całego domu czy wybranych obwodów

Zasilanie awaryjne można zrobić na dwa sposoby. W pierwszym urządzenia, które mają działać przy awarii, przenosi się do osobnej, małej rozdzielnicy podłączonej do wyjścia awaryjnego falownika. Przy awarii trzeba wtedy pamiętać, które gniazdka i lampy działają, a dołożenie kolejnego obwodu wymaga elektryka.

W drugim przełącznik stoi na zasilaniu całego domu. Po zaniku sieci działa wszystko, co działało wcześniej, a mieszkańcy niczego nie przełączają. Tak montujemy zasilanie awaryjne w domach: przy awarii sieci działa cały dom, czyli lodówka, ogrzewanie, światło, internet, gniazdka, brama i pompa w studni.

Magazyn energii czy agregat prądotwórczy

Magazyn z zasilaniem awaryjnym włącza się sam, pracuje bezgłośnie i przez cały rok przechowuje prąd z paneli na wieczór, więc obniża też rachunek. Agregat trzeba uruchomić, zatankować i serwisować, a poza awariami stoi.

Agregat podłącza się do instalacji domu wyłącznie przez przełącznik, który odcina dom od sieci: ręczny (1–⁠0–2) albo automatyczny (SZR). Zasilanie domu z agregatu „przez gniazdko” jest niebezpieczne, bo napięcie może trafić na linię operatora. Przy bardzo długich awariach agregat może uzupełniać magazyn, bo część falowników hybrydowych ma osobne wejście na agregat.

Zasilanie awaryjne a dotacja PME2

Program Przydomowe Magazyny Energii (część 2) przyjmuje wnioski od 20 października 2026 roku do 1 października 2027 roku albo do wyczerpania budżetu 1 mld zł. Dotacja wynosi do 30% kosztów, najwyżej 800 zł za 1 kWh pojemności: do 16 000 zł przy rozliczeniu w net-billingu i do 8 000 zł przy opustach. Do tego do 2 000 zł za magazyn albo falownik wyprodukowany w Unii Europejskiej i do 1 000 zł za magazyn ciepła, razem do 19 000 zł na punkt poboru.

W programie zasilanie awaryjne jest warunkiem obowiązkowym. Według odpowiedzi NFOŚiGW na pytania wnioskodawców:

• możliwość pracy wyspowej (funkcja backup) wykazuje się w protokole odbioru, z nazwą i modelem urządzenia oraz kartą katalogową;
• magazyn ma co najmniej 10 kWh pojemności nominalnej i co najmniej 2 kWh na każdy 1 kWp mocy paneli, przez cały okres trwałości przedsięwzięcia;
• instalacja ma system zarządzania energią (EMS);
• dotacja dotyczy domów z mikroinstalacją OZE przyłączoną do sieci, a koszty liczą się od 1 listopada 2025 roku.

Przy doborze pod dotację liczymy więc pojemność z dwóch stron: tyle, ile dom potrzebuje na awarię i na wieczór, i nie mniej niż dwukrotność mocy paneli. O przyznaniu dotacji decyduje NFOŚiGW po ocenie wniosku.

Jak dobieramy zasilanie awaryjne w domu

1. Lista obwodów i urządzeń, które mają działać przy awarii, z ich mocą i tym, czy są jedno- czy trójfazowe.
2. Rozliczenie paneli i rachunki z roku. Od tego, czy dom jest w net-billingu, czy na opustach, zależy, czy potrzebny jest magazyn, rozbudowa paneli, czy jedno i drugie.
3. Moc wyjścia awaryjnego z zapasem na rozruch silników i decyzja, czy przy awarii ma działać pompa ciepła.
4. Pojemność i rezerwa: doba awarii, wieczorne zużycie i warunek PME2 (2 kWh na 1 kWp paneli).
5. Miejsce montażu, przełącznik i formalności. Magazyn dołączony do mikroinstalacji zgłaszamy operatorowi sieci (więcej w artykule o przyłączeniu magazynu energii).